Dấu hiệu nhận biết trẻ kém hấp thu, ăn nhiều không lớn

Trẻ ăn nhiều nhưng không tăng cân là vấn đề khiến nhiều cha mẹ đau đầu. Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng này là trẻ kém hấp thu. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu về kém hấp thu ở trẻ để xem con mình có bị không nhé!

Thứ 1: Kém hấp thu ở trẻ phức tạp hơn mọi người vẫn nghĩ và liên quan đến nhiều bệnh hơn như thiếu máu, thiếu sắt…

Thứ 2: Nếu trẻ bị kém hấp thu thì việc bổ sung thực phẩm chức năng thông thường là không giải quyết được vấn đề vì kém hấp thu là dạng tổn thương đến quy trình hấp thu chất dinh dưỡng (đa phần ở ruột) để đưa chất dinh dưỡng vào máu và hấp thụ. Vì vậy, nếu bổ sung thực phẩm chức năng thì cha mẹ nên chọn loại  có bổ sung enzyme, vi khoáng chất tự nhiên để hỗ trợ quá trình hấp thu chất dinh dưỡng. 

Đối với trẻ dưới 1 tuổi, một số men tiêu hóa chưa tiết hoàn thiện nên hiện tượng phân sống thỉnh thoảng vài ngày là bình thường, không cần quá lo lắng.

Cha mẹ cần phải hiểu đúng kém hấp thu ở trẻ như thế nào?

Trong việc kém tăng trưởng, kém hấp thu chỉ là một nguyên nhân nhỏ, nếu xảy ra sẽ xảy ra 1-2 ngày và sẽ tự khỏi vì những tổn thương ruột là dễ phục hồi, trừ khi tổn thương quá lớn ảnh hưởng rộng, dẫn đến việc kéo dài tình trạng. Nếu kéo dài hơn 1-2 ngày, thì nó phải có 2 trong những điều sau (lưu ý là phải có 2 triệu chứng) thì nên đến bác sĩ:

+ Thường xuyên đau bụng hoặc ói nôn

+ Phân đi nhão, có mùi tanh

+ Thường bị bệnh viêm, cảm, sổ mũi

+ Da khô, nứt nẻ

+ Tăng trưởng chậm (có thể lên đến 4 tháng)

+ Quấy khóc bất thường, mệt mỏi.

Chẩn đoán trẻ kém hấp thu như thế nào?

Không phải lúc nào có 2 trong những triệu chứng trên là kém hấp thu, các chuyên gia dinh dưỡng sẽ chẩn đoán dựa trên các xét nghiệm sau:

+ Trẻ lớn hơn 3 tuổi thì cho trẻ dùng dung dịch đường lactose và sau đó đo đạc Hydrogen trong hơi thở của trẻ.

+ Trẻ nhỏ hơn có thể xét nghiệm phân để xem phân tử chất béo trong phân. Nếu quá nhiều có thể liên quan đến kém hấp thu.

+ Xét nghiệm qua mồ hôi qua da, gọi là sweat test, để phát hiện cystic fibrosis, liên quan đến hoạt động 1 số enzyme trong hấp thu. 

* Trong một vài trường hợp đặc biệt, chuyên gia dinh dưỡng sẽ yêu cầu sinh thiết để chẩn đoán mức độ tổn thương (thường trường hợp nặng, trẻ hôn mê, mất chức năng thần kinh, sau đại phẩu)

Nguyên nhân chủ yếu nào khiến trẻ ăn nhiều nhưng chậm tăng cân?

1. Do trẻ tự điều chỉnh, cân nặng các trẻ không phải lúc nào cũng tăng đều đều, nó sẽ có những lúc tăng chậm hoặc giảm để phù hợp với phát triển của trẻ.

 

2. Xem lại thành phần bữa ăn có đủ các nhóm chất không. Kết hợp các loại thức ăn có gây cản hấp thu không, chọn những thực phẩm giúp tăng cường hấp thu (như thực phẩm giàu sắt thì nên ăn cùng với thực phẩm giàu Vitamin C).

3. Xem lại phân bố nước trái cây, sữa và nước (thường gặp các trẻ trên 1 tuổi). Uống quá nhiều (đặc biệt nước trái cây) làm trẻ giảm lượng các chất khác. Việc ăn trái cây tươi cũng nên lưu ý không quá nhiều và thường xuyên, đường frutose bên trong các loại trài cây thường sinh ra khí (nếu ăn nhiều và gần các bữa chính), sẽ làm bé hấp thu không tốt các chất khác (Xem thêm: Trẻ biếng ăn do uống nước ép trái cây không đúng cách).

Trẻ hết biếng ăn khi tuân thủ đúng luật Mama và luật Baby

Giai đoạn trẻ biếng ăn (biếng ăn sinh lý của trẻ trên 1 tuổi) đó có thể là một quá trình mệt mỏi với cả gia đình, vì vậy việc hướng dẫn cho trẻ tầm quan trọng của việc ăn uống có thể hữu ích, đúng cách là rất quan trọng – nhưng đó là một là một quá trình.

Để trợ giúp cha mẹ trong chuyến hành trình này, luật mama và luật baby được viết bởi các chuyên gia trong lĩnh vực dinh dưỡng và tâm lý trẻ em sẽ giúp cha mẹ cho trẻ ăn những thực phẩm lành mạnh và mỗi bữa ăn sẽ trở thành một cuộc khám phá thực phẩm đầy màu sắc.

Luật Mama

1.Thiết lập giờ ăn cố định trong ngày (ngay khi bắt đầu ăn dặm)

2.Thời gian ăn không quá 30 phút cho bữa ăn chính và 20 phút cho bữa ăn phụ.

3. Không TV, đồ chơi hoặc nhiều người xung quanh.

4. Giới thiệu nước ép trái cây, sữa chua, snack nhẹ trước bữa ăn chính ít nhất 1-2 tiếng.

5. Lượng sữa không quá 500-600ml đối với các trẻ. 

6. Trẻ nên được tập ngồi trên ghế ăn (nếu không tập cho trẻ ngồi sớm thì sau 1 tuổi rất khó tập và trẻ hay nhõng nhẽo đòi bế khi ăn). 

+Nếu trẻ quá nhỏ (chưa ngồi vững) thì có thể ngồi trên ghế ngã ngữa hay ngồi tựa vào người mẹ để ăn. (không nên cho trẻ nằm ăn). 

+Nếu trẻ đã ngồi ghế rồi, mà một ngày nào đó bé phản đối ngồi ghế, hoặc khóc khi ngồi vào ghế, thì lúc đó cha mẹ cần quan sát và làm những điều sau: Vẫn kiên quyết cho trẻ ngồi vào ghế vài phút trước bữa ăn, để yên đó cho bé tự điều chỉnh. Nếu trẻ không chịu ăn thì ngưng và thử lại 2 tiếng sau đó, ngày chỉ thử lại 3 lần, nếu 3 lần không kết quả, đợi ngày mai. Nếu sau 5 ngày bé vẫn kiên quyết từ chối ngồi ghế, thì có thể cho trẻ ngồi trên đùi mẹ để ăn, không cho trẻ đi khắp nơi để ăn.

>> Xem thêm: Trẻ biếng ăn do những nhận thức sai lầm của người lớn 

Luật baby tín hiệu số 1

Trẻ dưới 2 tuổi sẽ tự điều chỉnh và nhận biết được khi nào  trẻ no, những dấu hiệu này là tín hiệu số 1 phát ra cho các mẹ, nếu tín hiệu này không đáp ứng, chỉ cần vài ngày, trẻ sẽ bắt đầu phát tín hiệu thứ 2 là biếng ăn:

Tín hiệu số 1 (quan trọng) để biết bé đã no:

+ Quay đầu

+Ngậm miệng

+ Đẩy chén ra

+ Kêu la.

+ Nhả thức ăn.

+ Ngậm miệng từ chối nhai.

Mẹ đáp ứng tín hiệu số 1 ngay bằng cách lau miệng bé, ngưng không cho bé ăn nữa và dịu dàng nói với trẻ rằng:” con ăn giỏi quá, để mẹ lau miệng con nhé”. Nếu đáp ứng trễ tín hiệu này, mà để tín hiệu này diễn ra vài ngày, bạn phải đối mặt với tín hiệu thứ 2 “biếng ăn” là điều tất yếu.

*Lưu ý: nếu trẻ đưa tín hiệu số 1 chỉ sau 1-2 muỗng ăn, sau khi ngưng không cho bé ăn, bình tĩnh xem xét lại Luật Mama có tuân thủ không (có bữa nào vi phạm không).

Trẻ có bỏ 1 hay vài bữa không ăn và chỉ bú là bình thường, đừng quá lo lắng mà tạo nhiều áp lực, nếu làm đúng nguyên tắc và tuân thủ tốt tín hiệu số 1 thì bé sẽ ăn tốt trở lại.

Khi trẻ phát tín hiệu thứ 2 là biếng ăn (do tín hiệu 1 không được đáp ứng đầy đủ và thân thiện từ mẹ):

Mẹ cần làm gì trong trường hợp này? Mẹ càng nhiều áp lực trong việc ăn uống của trẻ thì trẻ càng biếng ăn, vòng luẩn quẩn này sẽ không hề có lối thoát và tình trạng này sẽ kéo dài vài tháng đến lâu dài, chỉ 1 lối thoát duy nhất là mẹ nên hiểu biết và không tạo áp lực cho bản thân. 

Do đó, mẹ cần bình tĩnh và hiểu rõ điều gì cần giúp trẻ. Sau đó  kiên nhẫn và giải quyết vấn đề (các mẹ thường không giữ được bình tĩnh quá 5 lần khi bị bé từ chối thức ăn, và mẹ càng stress hơn nữa, nhưng những nghiên cứu lâm sàng cho thấy đa phần các bé phải ít nhất đền 10 -15 lần mới ăn tốt trở lại, như vậy mẹ đã thua bé về tính kiên nhẫn). 

Mẹ nên làm gì để giúp trẻ?

+ Giữ đúng luật Mama

+ Các trẻ biếng ăn cần phải học lại cách ăn của mẹ: khi giới thiệu thức ăn, thay vì nói với trẻ là “ăn đi con, ngon lắm đó, sao con không ăn”, thì hãy cho trẻ thấy món đó ngon như thế nào, và tốt nhất bạn hãy làm mẫu cho bé, đơn giản hãy múc 1 muỗng và ăn ngon lành cho bé thấy và nói với bé là: ” ngon lắm, mẹ thích món này lắm, con thử nhé”, đó là cách bạn dạy bé phát triển tâm lý ăn uống chủ động. Lời nói khích lệ sáo rỗng không khuyến khích được trẻ. Và đừng bao giờ nói với trẻ hoặc 1 ai đó trong gia đình hoặc 1 bé nào khác là “bé nhà tôi không thích ăn rau đâu, nó ăn vào là nôn đó”, điều này sẽ ảnh hưởng đến biếng ăn rau của bé rất nghiêm trọng. Lưu ý, lúc trẻ ăn, các thành viên trong gia đình cũng không được nói: “nó không ăn được món đó đâu”, trẻ cũng sẽ biếng ăn.

+ Nếu trẻ gặp vấn đề trong việc cấu trúc thức ăn (độ lỏng đặc của thức ăn). Ví dụ như, trẻ 7-8 tháng từ chối ăn cháo mà đòi ăn cơm. Điều này có nghĩa bé đang gặp vấn đề với cấu trúc thức ăn. Các trẻ được khuyên cho ăn riêng từng thành phần (ví dụ: cơm, tôm, trái cây, rau để riêng mà đút cho trẻ ăn, chứ không trộn chung) và bữa ăn nên tập trung dạng cao năng lượng, chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 bữa trong ngày, lượng ăn mỗi bữa là tùy bé quyết định.

+ Nếu trẻ ngậm và từ chối tất cả thức ăn, nên cho bé chơi với thức ăn trước các bữa ăn, bé nên chơi với những thức ăn bé sẽ được ăn trong bữa đó, khuyến khích bé chơi tự do, bày bừa cũng được. Lý do của việc này là bạn đang tạo cho bé cảm giác an toàn với thức ăn. GS.BS. Sears, Bác sĩ Nhi nổi tiếng của đài truyền hình Mỹ khuyên rằng: các bé từ 9 tháng trở lên có thể cho bé 1 mẩu xương lớn (xương đùi gà lớn), có nhiều mẫu thịt còn xót lại, cho trẻ học “gặm” và cắn và thậm chí bé có thể ăn vài mẫu thịt trên xương.

*Lưu ý: cha mẹ phải luôn ở bên bé, không để bé chơi thức ăn 1 mình, trẻ rất dễ bị hóc, nguy hiểm.

+ Nếu trẻ ăn theo BLW (phương pháp ăn dặm tự chỉ huy), thì nên giới thiệu 1 lượng rất ít trên dĩa (thông thường bày lên bàn, nhưng khi trẻ biếng ăn nên để lên dĩa), nếu bé chỉ chơi trên dĩa không ăn, thì lấy 1 mẫu thức ăn để ra khỏi dĩa, để trên bàn để gây chú ý cho bé. Giới thiệu những loại thức ăn để bé có thể dễ cầm và dễ gặm, cắn, điều này sẽ kích thích lại kĩ năng ăn của bé.

+Lựa chọn bữa ăn cao năng lượng.

+ Không thưởng trẻ bằng 1 thức ăn nào bé thích (bánh, chocolate, snack) để thay thế món trẻ không ăn. Trẻ sẽ sớm học được đây là phần thưởng cho hành động từ chối món ăn đó (Xem thêm: Ăn nhiều đường khiến trẻ biếng ăn, suy dinh dưỡng).

+ Không tăng cữ sữa để thay thế bữa trẻ không ăn, hãy bình tĩnh giữ đúng lượng sữa cơ bản cho 2 ngày (đối với bé bú sữa công thức), ngày thứ 3 thì cho trẻ uống tăng lên, nhưng không vượt quá 800ml (nếu trẻ vẫn biếng ăn), rồi lại giữ đúng lượng sữa cơ bản cho 2 ngày tới và tiếp tục làm như vậy. Đối với trẻ bú mẹ, thì nên cho bé bú mẹ theo nhu cầu, vì khi bé biếng ăn bé thường chỉ chịu bú mẹ vì đây là thời điểm bé cảm thấy thoải mái nhất, nên duy trì đúng nhu cầu của bé.

+ Không nên bắt đầu bữa ăn khi trẻ vừa chơi quá mệt hay quá đói.

+ Có thể thưởng trẻ bằng cách cho trẻ chơi 1 trò chơi nào đó bé thích hay bế trẻ đi đâu sau khi trẻ ăn xong. Lưu ý: đừng bao giờ dùng điều này như phần thưởng ra điều kiện cho bé ăn. Bạn chỉ nên âm thầm làm điều này mỗi khi bé ăn tốt (dù 1-2 muỗng), bé sẽ học ra cách là ăn rồi mới chơi. Nếu bạn cho bé biết trước là 1 sai lầm.

Vì vậy, kiên nhẫn và bình tĩnh là chìa khóa cho sự biếng ăn, đừng mong đợi kết quả sẽ đến sau 1-2 ngày, có thể là 1 quá trình từ 1 đến vài tuần để có được kết quả tốt đẹp.

Những dấu hiệu kết thúc bữa ăn của trẻ

Nhận biết những dấu hiệu để kết thúc bữa ăn cho trẻ là điều cần thiết làm tình trạng biếng ăn bé không trở nên tồi tệ hơn:

+ Trẻ ngậm hay bướng (chơi) không ăn muỗng nào quá 10 phút là lúc lau miệng bé kết thúc bữa ăn. Khuyến khích bé nhả thức ăn trong miệng ra trong 1 cái dĩa, đừng đợi bé tự nhả hoặc ói ra.

+Trẻ ném đồ ăn

Nguồn tham khảo: BS Anh Nguyễn

>>Xem thêm: Ăn dặm cho trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi chuẩn khoa học

Trẻ ăn lệch món, mẹ phải làm sao?

Các trẻ 1-3 tuổi thường hay ăn lệch 1 hoặc 2 món, không thích ăn các món khác, đây chính là một trạng thái biếng ăn. Tại sao lại có hiện tượng như vậy, và cha mẹ nên làm gì để khắc phục?

Tại sao trẻ lại ăn lệch món?

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng, nhưng những nghiên cứu khoa học hiện nay ủng hộ những nguyên nhân sau:

-Vị giác trẻ chưa thật ổn định và vẫn đang trong giai đoạn học hỏi sự khác nhau về mùi vị của các loại thực phẩm. Ngoài ra, trẻ sẽ bắt đầu thay đổi và giảm cảm giác thèm ăn sau 15 tháng tuổi. Do đó việc bị lệch món ăn sẽ có thể xảy ra.

- Những bé bị rối loạn vị giác sớm trước 1 tuổi, sẽ dễ bị ăn lệch 1 món, thường những món không tốt cho sức khỏe như bánh snack, pizza, mà bỏ và không ăn các món tốt cho sức khỏe (Xem thêm: Trẻ 1 tuổi biếng ăn do đâu?)

Trẻ ăn lệch món, mẹ phải làm sao?

Mẹ cần làm gì để giúp trẻ không ăn lệch?

- Mẹ phải luôn nhớ rằng, chính mẹ là người giúp trẻ hết chứng biếng ăn lệch bằng cách đừng chỉ cho trẻ những món bé thích. Hãy kiên nhẫn giới thiệu lập lại các món ăn khác.

 - Sự giới thiệu lập lại phải đi cùng với việc thường xuyên thay đổi cách cho trẻ ăn và cách chế biến những món ăn. Ví dụ như:

+ Khi thay đổi cách chế biến: Đừng rập khuôn chỉ cháo hoặc cơm, hãy thử mì bún nui, khoai tây tự chiên. Các loại này có thể chiên hoặc xào. Mẹ không nên nghĩ món nào cũng dằm nát. Hãy chiên giòn, xé nhỏ, xiên que khuyến khích trẻ ăn và mẹ có có thể ăn mẫu để cho trẻ ăn theo.

+Thay đổi cách cho ăn: Mẹ không nên đút muỗng cho trẻ ăn thường xuyên mà hãy cho đưa muỗng trẻ tự múc khi trẻ từ 18 tháng, bên cạnh mẹ cũng múc muỗng đút trẻ. Ngoài ra, mẹ không nên món nào cũng trộn chung đút cho trẻ. Hãy thử để riêng xen kẽ món trẻ thích và không thích, cho trẻ bốc ăn. Trẻ từ 15 tháng tuổi rất thích cách thay đổi này.

-Mẹ đừng nên quá lo lắng, suy nghĩ vấn đề quá phức tạp. 1 -2 bữa ăn trẻ không ăn gì hoặc 1-2 ngày trẻ chỉ ăn vài món trong bữa sẽ không ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ. Nhưng nếu trẻ vẫn bị ăn lệch, mẹ không thay đổi giúp trẻ. Bé có thể sẽ có bị ăn lệch, về lâu dài sẽ là một vấn đề. Do đó, mẹ phải kiên nhẫn giới thiệu các món ăn khác thay vì chỉ cho món trẻ thích.

- Hãy cho trẻ thấy người lớn ăn gì. Trẻ có xu hướng bắt chước ăn những gì người lớn đang ăn. Cha mẹ nên để bàn ăn của trẻ gần bàn ăn của gia đình để trẻ có thể học cách ăn, cách từ chối thức ăn, cách ăn đa dạng. Nếu chế độ ăn của cha mẹ không tốt như giàu đường, giàu chất béo bão hòa, giàu muối (như hay ăn vặt, ăn bánh snack, nước ngọt) thì bé cũng có xu hướng ăn lệch những món không tốt đó. Vì vậy, bạn cần hạn chế giới thiệu những món đó ít nhất là trước khi trẻ có thói quen ăn tốt hoặc không nên giới thiệu cho trẻ  trước 3 tuổi vì ở độ tuổi này rất nhạy cảm về mùi vị.

Chúc mẹ thành công trong việc giúp trẻ “thoát” biếng ăn lệch. 

>> Xem thêm:  Trẻ biếng ăn do những nhận thức sai lầm của người lớn